คู่มือการใช้งาน — โปรแกรมวิเคราะห์คุณภาพแบบทดสอบแบบอิงกลุ่ม

ภาพรวมของโปรแกรม

โปรแกรม วิเคราะห์คุณภาพแบบทดสอบแบบอิงกลุ่ม เป็นเครื่องมือออนไลน์สำหรับครู นักวิจัย และนักวัดผลการศึกษา ในการวิเคราะห์คุณภาพของแบบทดสอบปรนัย (Multiple Choice) ตามหลัก Classical Test Theory (CTT)

โปรแกรมนี้ช่วยคุณได้อะไร? วิเคราะห์ค่าความยาก (p) อำนาจจำแนก (r) และความเชื่อมั่น (KR-20) ของแบบทดสอบ เพื่อคัดเลือกข้อสอบที่มีคุณภาพมาตรฐานทางวิชาการ

สิ่งที่โปรแกรมทำได้

คำนวณค่าความยาก (p) รายข้อ
คำนวณอำนาจจำแนก (r) รายข้อ
วิเคราะห์การกระจายของตัวเลือก (Distractor)
คำนวณค่าความเชื่อมั่น KR-20
สรุปผลและเขียนรายงานวิชาการอัตโนมัติ
ส่งออกผลลัพธ์เป็น Excel และคัดลอกรายงาน

เหมาะสำหรับ

ครู / อาจารย์ ทุกระดับ
นักวิจัยด้านการศึกษา
นักวัดผลและประเมินผล
นักศึกษาที่ทำวิจัยด้านการศึกษา
ผู้พัฒนาแบบทดสอบมาตรฐาน

ข้อจำกัด : โปรแกรมรองรับเฉพาะข้อสอบแบบปรนัย (Multiple Choice) ที่มีคำตอบเดียวถูกต้อง ไม่รองรับข้อสอบอัตนัย หรือมาตรวัดแบบ Likert Scale

เริ่มต้นใช้งาน

โปรแกรมแบ่งการวิเคราะห์เป็น 5 ขั้นตอนหลัก ที่ต่อเนื่องกัน ดำเนินการตามลำดับตั้งแต่ขั้นตอนที่ 1 จนถึงขั้นตอนที่ 5

1

กำหนดรายละเอียดแบบทดสอบ

ระบุจำนวนข้อสอบ จำนวนตัวเลือก จำนวนผู้สอบ และวิธีแบ่งกลุ่มสูง-ต่ำ

2

ป้อนข้อมูลคำตอบ

กรอกคำตอบของผู้สอบแต่ละคนและเฉลยของแต่ละข้อ (3 วิธีป้อนข้อมูล)

3

ดูผลการวิเคราะห์รายข้อ

ตรวจสอบค่า p, r, และการกระจายตัวเลือกของแต่ละข้อ

4

คัดเลือกข้อที่ผ่านเกณฑ์

เลือกข้อที่ต้องการนำมาคำนวณ KR-20 (ค่าเริ่มต้น: ข้อที่ผ่านเกณฑ์ทั้งหมด)

5

ดูผล KR-20 และรายงานสรุป

ดูค่าความเชื่อมั่นรวม สถิติสรุป กราฟ และส่งออกรายงานวิชาการ

ใช้เวลาเฉลี่ย : สำหรับข้อสอบ 30 ข้อ ผู้สอบ 30 คน ใช้เวลาประมาณ 5–10 นาที หากป้อนข้อมูลด้วย Excel/วาง จะใช้เวลาน้อยกว่า 2 นาที

1

ขั้นตอนที่ 1 — กำหนดรายละเอียดแบบทดสอบ

หน้าแรกที่พบเมื่อเปิดโปรแกรม ให้กรอกข้อมูลพื้นฐาน 4 รายการดังนี้

A

จำนวนข้อสอบ (Question Count)

ระบุจำนวนข้อทั้งหมดในแบบทดสอบ เช่น 20, 30, 40 ข้อ — ต้องเป็นตัวเลขจำนวนเต็มบวก

B

จำนวนตัวเลือกต่อข้อ (Options per Item)

ระบุจำนวนตัวเลือก เช่น 4 (ก, ข, ค, ง) หรือ 5 (ก–จ) — ต้องมีอย่างน้อย 2 ตัวเลือก

C

จำนวนผู้สอบ (Student Count)

ระบุจำนวนผู้เข้าสอบทั้งหมด เช่น 30 คน — ต้องมีอย่างน้อย 2 คนเพื่อคำนวณสถิติ

แนะนำอย่างน้อย 30 คน เพื่อความน่าเชื่อถือของผล

D

วิธีแบ่งกลุ่มสูง-ต่ำ (Group Method)

เลือกสัดส่วนการแบ่งกลุ่มเพื่อคำนวณอำนาจจำแนก มี 3 ตัวเลือก

วิธี	สัดส่วน	เหมาะสำหรับ	ที่มา
27% (Kelley)	กลุ่มสูง 27% / กลุ่มต่ำ 27%	กลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่, งานวิจัยระดับสูง	Kelley (1939)
33%	กลุ่มสูง 33% / กลุ่มต่ำ 33%	ใช้ได้ทั่วไป	ตำราต่างประเทศบางเล่ม
50%	กลุ่มสูง 50% / กลุ่มต่ำ 50%	กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก (n < 30)	ล้วน สายยศ (2543)

แนะนำ: เลือก 50% สำหรับงานวิจัยในชั้นเรียน ไทย

เมื่อกรอกครบแล้ว กดปุ่ม "ถัดไป" เพื่อไปยังขั้นตอนป้อนข้อมูลคำตอบ

2

ขั้นตอนที่ 2 — ป้อนข้อมูลคำตอบ

โปรแกรมรองรับ 3 วิธีป้อนข้อมูล เลือกวิธีที่เหมาะกับข้อมูลที่คุณมี

วิธีที่ 1: กรอกข้อมูลเอง

กรอกคำตอบทีละช่องในตาราง เหมาะสำหรับข้อมูลน้อยหรือต้องการตรวจสอบทุกช่อง

ตรวจสอบง่าย

วิธีที่ 2: คัดลอก-วางข้อมูล

คัดลอกจาก Excel/Google Sheets แล้ววางในช่อง รองรับทั้ง Tab-separated และ CSV

รวดเร็ว

วิธีที่ 3: อัปโหลด Excel

อัปโหลดไฟล์ .xlsx โดยตรง ดาวน์โหลดแม่แบบ (Template) ก่อนใช้งาน

แนะนำ

รูปแบบข้อมูลที่ถูกต้อง

ข้อมูลต้องจัดเรียงดังนี้ : แต่ละ แถว = 1 ข้อสอบ, แต่ละ คอลัมน์ = ผู้สอบ 1 คน, คอลัมน์สุดท้าย = เฉลย

ข้อ ผู้สอบ1 ผู้สอบ2 ผู้สอบ3 ... เฉลย 1 2 1 2 ... 2 2 3 3 4 ... 3 3 1 2 1 ... 1 ... (แต่ละแถวคือ 1 ข้อ, ใส่หมายเลขตัวเลือก 1–n)

เคล็ดลับ : คอลัมน์สีทอง "เฉลย" ในตารางกรอกข้อมูล คือคำตอบที่ถูกต้องของข้อนั้น กรอกเป็นหมายเลขตัวเลือก เช่น 1, 2, 3, 4

การใช้งาน Excel Template

1

ดาวน์โหลดแม่แบบ

คลิกปุ่ม "ดาวน์โหลดแม่แบบ" (ไอคอน Excel สีเขียว) ระบบจะสร้างไฟล์ .xlsx ที่มีหัวตารางพร้อมใช้

2

กรอกข้อมูลใน Excel

เปิดไฟล์ที่ดาวน์โหลดแล้วกรอกคำตอบผู้สอบในแต่ละช่อง คอลัมน์ท้ายสุดคือเฉลย

3

อัปโหลดไฟล์

เลือกแท็บ "อัปโหลด Excel" แล้วลากไฟล์มาวางหรือคลิกเลือกไฟล์ ระบบจะอ่านข้อมูลอัตโนมัติ

4

ตรวจสอบและวิเคราะห์

ตรวจสอบข้อมูล Preview ที่แสดงผล จากนั้นกดปุ่ม "วิเคราะห์ผล"

3

ขั้นตอนที่ 3 — ดูผลการวิเคราะห์รายข้อ

หลังจากป้อนข้อมูลสำเร็จ ระบบจะแสดงตารางวิเคราะห์รายข้อ ประกอบด้วยค่าสถิติสำคัญ

คอลัมน์	ความหมาย	สูตรที่ใช้
ตัวเลือก 1–n	จำนวนผู้สอบที่เลือกตัวเลือกนั้น (Frequency)	นับจำนวน
H (กลุ่มสูง)	จำนวนคนกลุ่มสูงที่ตอบถูก	นับจากกลุ่มสูง
L (กลุ่มต่ำ)	จำนวนคนกลุ่มต่ำที่ตอบถูก	นับจากกลุ่มต่ำ
p (ค่าความยาก)	สัดส่วนผู้ตอบถูก ยิ่งสูง = ยิ่งง่าย	p = จำนวนตอบถูก ÷ จำนวนผู้สอบทั้งหมด
r (อำนาจจำแนก)	ความสามารถแยกเก่ง-อ่อน	r = (H – L) ÷ n (n = ขนาดกลุ่ม)
การแปลผล	คำอธิบายระดับของ p และ r	—
สถานะ	ผ่าน / ไม่ผ่านเกณฑ์คุณภาพ	p ∈ [0.20, 0.80] และ r ≥ 0.20

ฟิลเตอร์ผล : สามารถกรองแสดงเฉพาะ "ข้อที่ผ่าน" หรือ "ข้อที่ไม่ผ่าน" ได้จากเมนูด้านบนตาราง เพื่อความสะดวกในการตรวจสอบ

ส่งออก Excel : กดปุ่ม "ส่งออก Excel" เพื่อดาวน์โหลดตารางวิเคราะห์รายข้อในรูปแบบ .xlsx สำหรับเก็บเป็นหลักฐานหรือนำไปรายงาน

4

ขั้นตอนที่ 4 — เลือกข้อสอบเพื่อคำนวณ KR-20

หน้านี้ให้คุณ เลือกข้อสอบ ที่จะนำมาคำนวณค่าความเชื่อมั่น KR-20 ในขั้นตอนสุดท้าย

ค่าเริ่มต้น : เลือกข้อที่ผ่านเกณฑ์ทั้งหมด

ระบบจะทำการเลือกข้อที่ผ่านเกณฑ์ทั้งหมด (p ∈ 0.20–0.80 และ r ≥ 0.20) ให้อัตโนมัติ

ปรับแต่งการเลือกเอง

สามารถ Checkbox แต่ละข้อเพื่อรวม/ยกเว้นตามต้องการ เช่น เพิ่มข้อที่ไม่ผ่านเกณฑ์เล็กน้อย หรือยกเว้นข้อที่ผ่านแต่ไม่ต้องการใช้

ต้องเลือกอย่างน้อย 2 ข้อเพื่อคำนวณ KR-20

ยืนยันและดำเนินการต่อ

เมื่อเลือกข้อเสร็จแล้ว กดปุ่ม "คำนวณ KR-20" เพื่อไปยังขั้นตอนสุดท้าย

สำคัญ : KR-20 ที่คำนวณได้จะสะท้อนเฉพาะข้อที่คุณเลือก หากรวมข้อที่มีคุณภาพต่ำ ค่า KR-20 อาจลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

5

ขั้นตอนที่ 5 — ผล KR-20 และรายงานสรุป

หน้าสุดท้ายแสดงผลรวมทั้งหมด ประกอบด้วยหลายส่วน

ค่า KR-20 หลัก

แสดงค่าความเชื่อมั่น (0.00–1.00) พร้อม Progress Bar และการแปลผลระดับ (ดีมาก/ดี/พอใช้/ต้องปรับปรุง)

สถิติสรุปรวม

คะแนนเฉลี่ย, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD), ความแปรปรวน (S²), คะแนนสูงสุด-ต่ำสุด, และค่ามัธยฐาน

กราฟ Scatter Plot

กราฟแสดงความสัมพันธ์ p vs r ของแต่ละข้อ โซนสีเขียวคือพื้นที่ที่ผ่านเกณฑ์ คลิกที่จุดเพื่อดูข้อมูลรายข้อ

รายงานวิจัยสำเร็จรูป

ระบบสร้างรายงานเป็นภาษาวิชาการอัตโนมัติ พร้อมตาราง สถิติ และการอ้างอิงตามรูปแบบ APA สามารถคัดลอกไปวางในงานวิจัยได้ทันที

กดปุ่ม "คัดลอกข้อความ" เพื่อนำไปวางในโปรแกรมอื่น

เริ่มใหม่ : กดปุ่ม "เริ่มการวิเคราะห์ใหม่" ที่ด้านล่างของหน้า เพื่อล้างข้อมูลและเริ่มต้นวิเคราะห์ชุดข้อสอบใหม่

เกณฑ์การตัดสินคุณภาพข้อสอบ

ค่าความยาก (p — Difficulty Index)

ช่วงค่า p	การแปลผล	ข้อสรุป
0.81–1.00	ง่ายมาก	ไม่ผ่าน — ควรปรับปรุง
0.61–0.80	ค่อนข้างง่าย	ผ่านเกณฑ์
0.41–0.60	ปานกลาง (เหมาะสมที่สุด)	ผ่านเกณฑ์ ★
0.20–0.40	ค่อนข้างยาก	ผ่านเกณฑ์
0.00–0.19	ยากมาก	ไม่ผ่าน — ควรปรับปรุง

อำนาจจำแนก (r — Discrimination Index)

ช่วงค่า r	การแปลผล	ข้อสรุป
0.40 ขึ้นไป	จำแนกได้ดีมาก	ผ่านเกณฑ์ ★★
0.30–0.39	จำแนกได้ดี	ผ่านเกณฑ์ ★
0.20–0.29	จำแนกได้พอใช้	ผ่านเกณฑ์
0.00–0.19	จำแนกได้ไม่ดี	ไม่ผ่าน — ควรปรับปรุง
ติดลบ	จำแนกผิดทิศทาง	ไม่ผ่าน — ต้องตรวจสอบเฉลย

ความเชื่อมั่น KR-20 (Kuder-Richardson Formula 20)

ช่วงค่า KR-20	ระดับคุณภาพ	ความเหมาะสม
0.90 ขึ้นไป	ดีมาก (Excellent)	เหมาะสำหรับการตัดสินใจสำคัญและมาตรฐานสูง
0.80–0.89	ดี (Good)	เหมาะสำหรับงานวิจัยและการประเมินอย่างเป็นทางการ
0.70–0.79	พอใช้ (Acceptable)	เหมาะสำหรับการวัดผลทั่วไปในชั้นเรียน
ต่ำกว่า 0.70	ต้องปรับปรุง (Poor)	ไม่ควรนำไปใช้ตัดสินใจสำคัญ ต้องทบทวนข้อสอบ

เกณฑ์ผ่าน : ข้อสอบ "ผ่านคุณภาพ" ต้องผ่านเกณฑ์ ทั้ง 2 ด้าน พร้อมกัน คือ 0.20 ≤ p ≤ 0.80 และ r ≥ 0.20

การนำเข้าข้อมูล Excel

วิธีที่เร็วที่สุดคือการใช้ไฟล์ Excel ที่จัดเตรียมไว้ล่วงหน้า

โครงสร้างไฟล์ Excel ที่ถูกต้อง

Row 1 (Header — ไม่บังคับ): ข้อ | ผู้สอบ1 | ผู้สอบ2 | ... | ผู้สอบN | เฉลย Row 2+ (ข้อมูล): 1 | 2 | 1 | ... | 3 | 2 2 | 3 | 3 | ... | 2 | 3 -- ค่าในช่องคือหมายเลขตัวเลือก (1, 2, 3, ...) --

รองรับ :

ไฟล์ .xlsx (Excel 2007+)
มีหรือไม่มี Header Row ก็ได้
ข้อมูลในคอลัมน์แรกเป็นเลขข้อ หรือเว้นก็ได้
Tab-separated (TSV) สำหรับ Copy-Paste
Comma-separated (CSV) สำหรับ Copy-Paste

ไม่รองรับ :

ไฟล์ .xls (Excel 97-2003)
ช่องว่าง (ข้อมูลต้องครบทุกช่อง)
ตัวอักษร เช่น ก, ข, ค (ต้องเป็นตัวเลขเท่านั้น)
ข้อมูลที่มีหลาย Sheet (ใช้เฉพาะ Sheet แรก)

การส่งออกและแชร์ผลลัพธ์

ส่งออก Excel

ดาวน์โหลดตารางวิเคราะห์รายข้อทั้งหมดเป็นไฟล์ .xlsx พร้อม ค่า p, r, H, L และสถานะผ่าน/ไม่ผ่าน เหมาะสำหรับแนบในงานวิจัย

คัดลอกรายงาน

คัดลอกรายงานภาษาวิชาการทั้งหมดด้วยปุ่ม "คัดลอกข้อความ" แล้วนำไปวางใน Word, Google Docs หรือโปรแกรมอื่นได้ทันที

พิมพ์รายงาน : ใช้ฟังก์ชัน Print ของเบราว์เซอร์ (Ctrl+P) ระบบจะซ่อนส่วนที่ไม่จำเป็นและแสดงเฉพาะเนื้อหารายงานสำหรับการพิมพ์

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ต้องการผู้สอบกี่คนขั้นต่ำ?

โปรแกรมต้องการผู้สอบอย่างน้อย 2 คน จึงจะคำนวณสถิติได้ แต่เพื่อความน่าเชื่อถือทางสถิติ แนะนำ 30 คนขึ้นไป ตามหลักวิชาการของ Kelley (1939) สำหรับกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก (น้อยกว่า 30 คน) ให้เลือกวิธีแบ่งกลุ่ม 50%

ทำไมค่า KR-20 ถึงแสดงว่าคำนวณไม่ได้?

KR-20 จะคำนวณไม่ได้ (แสดง N/A) เมื่อ : (1) เลือกข้อสอบน้อยกว่า 2 ข้อ, (2) ความแปรปรวนของคะแนนรวมเท่ากับ 0 (ทุกคนได้คะแนนเท่ากัน) สูตร KR-20 กำหนดให้ต้องมีข้อสอบมากกว่า 1 ข้อ และคะแนนต้องมีการกระจาย

ค่า r ติดลบหมายความว่าอะไร?

ค่า r ติดลบหมายความว่า กลุ่มต่ำตอบถูกมากกว่ากลุ่มสูง ซึ่งผิดปกติและมักเกิดจาก: (1) เฉลยผิด — กรุณาตรวจสอบคีย์เฉลยอีกครั้ง, (2) ข้อสอบวัดสิ่งที่ไม่ตรงกับวัตถุประสงค์, (3) มีการ "ลอกกัน" ในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ต้องนำข้อนั้นออกและปรับปรุงหรือตรวจสอบเฉลยใหม่

ข้อมูลถูกบันทึกไว้หรือไม่?

ข้อมูลของคุณถูกเก็บเฉพาะใน Session ของเบราว์เซอร์ ชั่วคราว ไม่มีการบันทึกลงฐานข้อมูลหรือเซิร์ฟเวอร์ เมื่อปิดเบราว์เซอร์หรือกดเริ่มใหม่ ข้อมูลจะถูกล้างทั้งหมด ดังนั้นควรส่งออก Excel หรือคัดลอกรายงานก่อนปิดหน้าต่าง

ต่างจากการใช้ SPSS อย่างไร?

โปรแกรมนี้ใช้ สูตรเดียวกันกับที่กำหนดในทางวิชาการ (Classical Test Theory) ผลที่ได้ควรสอดคล้องกับ SPSS หากใช้ข้อมูลและเกณฑ์เดียวกัน ข้อแตกต่างหลักคือโปรแกรมนี้ออกแบบมาเฉพาะสำหรับการวิเคราะห์ข้อสอบแบบปรนัย ใช้งานง่ายกว่า และสร้างรายงานภาษาไทยอัตโนมัติ

สามารถวิเคราะห์ข้อสอบแบบอิงเกณฑ์ได้ไหม?

โปรแกรมนี้ออกแบบมาสำหรับ แบบทดสอบแบบอิงกลุ่ม (Norm-Referenced Test) เท่านั้น สำหรับแบบทดสอบแบบอิงเกณฑ์ (Criterion-Referenced Test) ควรใช้โปรแกรม วิเคราะห์คุณภาพแบบอิงเกณฑ์ ซึ่งใช้สูตรและเกณฑ์ที่แตกต่างออกไป

หากข้อมูล Excel นำเข้าไม่ถูกต้องต้องทำอย่างไร?

ตรวจสอบสิ่งต่อไปนี้ : (1) ไฟล์ต้องเป็น .xlsx ไม่ใช่ .xls หรือ .csv, (2) ข้อมูลต้องอยู่ใน Sheet แรก, (3) ค่าในช่องต้องเป็น ตัวเลข (1, 2, 3...) ไม่ใช่ตัวอักษร, (4) ต้องไม่มีช่องว่าง (empty cell), (5) จำนวนแถวต้องตรงกับจำนวนข้อ และจำนวนคอลัมน์ต้องตรงกับจำนวนผู้สอบ+1 (เฉลย) หากยังมีปัญหา ลองใช้วิธี Copy-Paste แทน

เคล็ดลับและทางลัดที่มีประโยชน์

Tabเลื่อนไปช่องถัดไปในตารางกรอกข้อมูล

Shift+Tabเลื่อนกลับช่องก่อนหน้า

Ctrl+Vวางข้อมูลในช่อง Copy-Paste

Ctrl+Pพิมพ์รายงาน (Print)

F5รีโหลดหน้า (ระวัง: ข้อมูลอาจหาย)

Ctrl+Aเลือกทั้งหมดในช่องรายงาน

เคล็ดลับการกรอกข้อมูลเร็ว : ในตารางกรอกข้อมูล กด Tab หลังกรอกตัวเลขในแต่ละช่อง เพื่อเลื่อนไปช่องถัดไปโดยไม่ต้องใช้เมาส์ ทำให้กรอกข้อมูลได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

รองรับมือถือ : โปรแกรมรองรับการใช้งานบนมือถือและแท็บเล็ต แต่แนะนำให้ใช้บนคอมพิวเตอร์หรือโน้ตบุ๊กสำหรับการกรอกข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อความสะดวก