คู่มือการใช้งานโปรแกรมคำนวณสถิติพื้นฐาน

StatSmartly Basic Statistics Analyzer เวอร์ชัน 2.0 — สำหรับนักวิจัย อาจารย์ ครู และนักศึกษา

1เกี่ยวกับโปรแกรม

โปรแกรมคำนวณสถิติพื้นฐานใช้วิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนาของตัวแปรเชิงปริมาณได้หลายตัวแปรพร้อมกัน ได้แก่ ค่ากลาง การกระจาย รูปร่างการแจกแจง การตรวจสอบการแจกแจงปกติ ค่าผิดปกติ และตารางแจกแจงความถี่ พร้อมแผนภูมิและรายงานรูปแบบงานวิชาการ

กลุ่มสถิติรายการที่คำนวณ
ค่ากลางค่าเฉลี่ย (M) มัธยฐาน (Mdn) ฐานนิยม
การกระจายSD ความแปรปรวน พิสัย ควอร์ไทล์ IQR CV
การประมาณค่าSE และช่วงความเชื่อมั่น 95% ของค่าเฉลี่ย (การแจกแจง t)
รูปร่างการแจกแจงความเบ้ G₁ ความโด่ง G₂ พร้อม SE และค่า z
การแจกแจงปกติShapiro–Wilk W test และการตัดสินตามขนาดตัวอย่าง
การนำเสนอตารางความถี่ ฮิสโตแกรมพร้อมโค้งปกติ Normal Q–Q plot แผนภูมิกล่อง ประโยครายงาน APA รายงาน Word
ไฟล์ข้อมูลอ่านบนเบราว์เซอร์ของผู้ใช้ ระบบส่งเฉพาะตัวเลขไปคำนวณบนเซิร์ฟเวอร์และไม่จัดเก็บข้อมูล รายงาน Word สร้างบนเบราว์เซอร์

2ขั้นตอนการใช้งานโดยสรุป

ขั้นที่ 1นำเข้าข้อมูลด้วยการวาง อัปโหลดไฟล์ หรือกรอกตาราง
ขั้นที่ 2ตั้งค่าตัวคั่นทศนิยมและวิธีคำนวณควอร์ไทล์
ขั้นที่ 3ตรวจสอบรายชื่อตัวแปร แล้วกด วิเคราะห์ข้อมูล
ขั้นที่ 4อ่านผล และดาวน์โหลดรายงาน Word หรือ CSV

3การเตรียมข้อมูล

จัดข้อมูลในรูปแบบตาราง หนึ่งแถวคือหนึ่งหน่วยข้อมูล (เช่น ผู้ตอบหนึ่งคน) และหนึ่งคอลัมน์คือหนึ่งตัวแปร แถวแรกควรเป็นชื่อตัวแปร

IDคะแนนก่อนเรียนคะแนนหลังเรียนความพึงพอใจ
112.518.04
215.019.55
311.04
414.517.53
  • ชื่อตัวแปร: ถ้าแถวแรกเป็นข้อความทั้งหมด โปรแกรมจะใช้เป็นชื่อตัวแปรโดยอัตโนมัติ ถ้าไม่มีจะตั้งชื่อเป็น "ตัวแปร 1", "ตัวแปร 2" …
  • ข้อมูลสูญหาย: เว้นเซลล์ว่างไว้ (เช่น ID 3 ข้างต้น) ไม่ควรใส่ 0 หรือ 99 แทนค่าสูญหาย เพราะโปรแกรมจะนับเป็นข้อมูลจริง
  • เซลล์ที่เป็นข้อความ เช่น "ขาดสอบ" จะถูกถือเป็นค่าสูญหาย และโปรแกรมจะแจ้งเตือนก่อนวิเคราะห์
  • ตัวแปรที่ไม่ใช่เชิงปริมาณ เช่น รหัสผู้ตอบ หรือรหัสเพศ (1 = ชาย, 2 = หญิง) ควรยกเลิกการเลือกก่อนวิเคราะห์ เพราะค่าเฉลี่ยของรหัสไม่มีความหมาย
  • ตัวเลขที่มีตัวคั่นหลักพัน เช่น 1,234.50 อ่านได้ ส่วนตัวเลขที่มีหน่วยติดอยู่ เช่น 10kg จะไม่ถูกอ่านเป็นตัวเลข

4การนำเข้าข้อมูล

วิธีที่ 1 — คัดลอกและวาง (แนะนำ)

  1. ใน Excel หรือ Google Sheets เลือกช่วงข้อมูลรวมแถวหัวคอลัมน์ แล้วกด Ctrl+C (Mac: ⌘+C)
  2. คลิกในช่องวางข้อมูล แล้วกด Ctrl+V
  3. โปรแกรมตรวจหาตัวคั่นให้อัตโนมัติ (Tab, จุลภาค, อัฒภาค หรือช่องว่าง) และแสดงจำนวนแถวที่อ่านได้ใต้ช่องวาง

ถ้าวางตัวเลขเรียงเป็นแถวเดียวในแนวนอน โปรแกรมจะถือเป็นตัวแปรเดียว

วิธีที่ 2 — อัปโหลดไฟล์

รองรับไฟล์ .csv, .txt, .xls และ .xlsx ขนาดไม่เกิน 20 MB คลิกที่กรอบเพื่อเลือกไฟล์หรือลากไฟล์มาวาง ถ้าไฟล์ Excel มีหลายชีต จะมีเมนูให้เลือกชีต

วิธีที่ 3 — ป้อนข้อมูลเอง

กำหนดจำนวนแถว (สูงสุด 500) และจำนวนตัวแปร (สูงสุด 20) แล้วกด สร้างตาราง พิมพ์ชื่อตัวแปรในแถวบน แล้วกรอกตัวเลข ใช้ Enter หรือปุ่มลูกศรเพื่อเลื่อนช่อง สามารถคัดลอกช่วงข้อมูลจาก Excel มาวางในช่องแรกของตารางได้

5ตัวเลือกการวิเคราะห์

ตัวเลือกคำอธิบายค่าแนะนำ
ตัวคั่นทศนิยมเลือก "จุด" สำหรับรูปแบบไทยหรืออังกฤษ (12.5) หรือ "จุลภาค" สำหรับรูปแบบยุโรป (12,5)จุด
วิธีคำนวณควอร์ไทล์(n+1)p ตรงกับ SPSS · (n−1)p+1 ตรงกับ Excel QUARTILE.INC · Tukey's hinges ตรงกับ Box plot ของ SPSS Explore(n+1)p
รวมทุกคอลัมน์เป็นตัวแปรเดียวใช้เฉพาะกรณีที่ข้อมูลของตัวแปรเดียวถูกกระจายไว้หลายคอลัมน์ไม่เลือก
ถ้าข้อมูลใช้จุลภาคเป็นทศนิยม แต่เลือกตัวคั่นเป็นจุด ตัวเลข 12,5 จะถูกแยกเป็น 2 คอลัมน์ ควรตรวจจำนวนตัวแปรและ n ในรายการตัวแปรก่อนกดวิเคราะห์ทุกครั้ง

6การตรวจสอบตัวแปรก่อนวิเคราะห์

หลังนำเข้าข้อมูล ส่วน "ตัวแปรที่ตรวจพบ" จะแสดงรายชื่อตัวแปร จำนวนข้อมูลที่ใช้ได้ (n) จำนวนค่าสูญหาย และจำนวนเซลล์ที่ไม่ใช่ตัวเลข

  • ยกเลิกเครื่องหมายหน้าตัวแปรที่ไม่ต้องการวิเคราะห์ เช่น ID หรือลำดับที่
  • ถ้าจำนวนตัวแปรหรือ n ไม่ตรงกับที่คาดไว้ ให้ตรวจตัวคั่นทศนิยมและแถวหัวคอลัมน์
  • กด วิเคราะห์ข้อมูล เมื่อพร้อม ถ้ามีเซลล์ที่ไม่ใช่ตัวเลข โปรแกรมจะถามยืนยันก่อน

ใต้ปุ่มวิเคราะห์มีส่วน "คำอธิบายตามหลักวิชาการ" ที่อธิบายหลักการ เงื่อนไขการใช้ และการแปลความหมายของสถิติแต่ละตัว พร้อมเอกสารอ้างอิง

7การอ่านผลการวิเคราะห์

7.1 ตารางสรุปสถิติเชิงพรรณนา (ทุกตัวแปร)

แสดงสถิติหลักของทุกตัวแปรในตารางเดียว กด คัดลอกไปวางใน Excel/Word เพื่อนำไปวางเป็นตารางได้ทันที ใต้ตารางระบุวิธีคำนวณควอร์ไทล์ที่ใช้

7.2 รายละเอียดรายตัวแปร

คลิกชื่อตัวแปรในแถบ "รายละเอียดตัวแปร" เพื่อดูผลของตัวแปรนั้น ประกอบด้วย

ส่วนแสดงผลวิธีอ่าน
การ์ดสรุปn, M พร้อม 95% CI, SD พร้อม SE, Mdn พร้อม IQR
สถิติเชิงพรรณนาค่าสถิติครบทุกตัว ทศนิยม 4 ตำแหน่ง ใต้ความเบ้และความโด่งแสดง SE, ค่า z และการแปลความหมาย
ตารางแจกแจงความถี่ความถี่ ร้อยละ ความถี่สะสม และร้อยละสะสม ช่วง [L, U) หมายถึง L ≤ x < U
ฮิสโตแกรมแท่งแสดงความถี่ เส้นสีแดงคือโค้งปกติที่มี M และ SD เท่ากับข้อมูล ปิดหรือเปิดเส้นโค้งได้ที่สวิตช์มุมขวา
Normal Q–Q plotจุดที่เรียงตัวใกล้เส้นอ้างอิงแสดงการแจกแจงใกล้เคียงปกติ ถ้าปลายโค้งออกแสดงว่าข้อมูลเบ้หรือหางหนา
แผนภูมิกล่องกล่อง = Q₁ ถึง Q₃ เส้นแดง = มัธยฐาน รูปข้าวหลามตัด = ค่าเฉลี่ย วงกลมโปร่ง = ค่าผิดปกติ วงกลมทึบ = ค่าสุดโต่ง
การตรวจสอบการแจกแจงปกติข้อสรุป พร้อมผลของแต่ละเกณฑ์ (ผ่าน/ไม่ผ่าน) และเกณฑ์ที่ใช้ตามขนาดตัวอย่าง
ข้อเสนอแนะแนวทางการนำเสนอ (M (SD) หรือ Mdn (IQR)) และการเลือกสถิติขั้นต่อไป
ตัวอย่างการเขียนรายงานประโยครายงานผลรูปแบบ APA กด คัดลอก เพื่อนำไปใช้ แล้วปรับถ้อยคำให้เข้ากับบริบทงานวิจัย
ข้อสรุปเรื่องการแจกแจงปกติใช้ถ้อยคำว่า "ไม่พบหลักฐานว่าเบี่ยงเบน" เพราะการทดสอบทางสถิติไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าข้อมูลแจกแจงแบบปกติ เมื่อเกณฑ์แต่ละตัวให้ผลไม่สอดคล้องกัน ควรพิจารณา Q–Q plot ร่วมด้วย

8การส่งออกผลและรายงาน Word

8.1 รายงาน Word (.docx)

  1. กด ดาวน์โหลดรายงาน Word (มีทั้งด้านบนและท้ายหน้าผลลัพธ์)
  2. กรอกชื่อรายงาน และชื่อผู้วิจัยหรือผู้จัดทำ (ไม่บังคับ)
  3. เลือกเนื้อหาเพิ่มเติม ได้แก่ ตารางความถี่ ฮิสโตแกรม แผนภูมิกล่อง และ Q–Q plot แล้วกด สร้างไฟล์ Word

รายงานจัดรูปแบบตามงานวิชาการ (กระดาษ A4, ฟอนต์ TH Sarabun New 16 pt, ตารางและภาพแบบ APA 7) ประกอบด้วย

  • วิธีการวิเคราะห์ข้อมูล พร้อมการอ้างอิง
  • ตารางสถิติเชิงพรรณนา และตารางผลการตรวจสอบการแจกแจงปกติ พร้อมคำบรรยายผล
  • ตารางแจกแจงความถี่และภาพรายตัวแปร
  • สรุปผลการวิเคราะห์ ข้อเสนอแนะ และเอกสารอ้างอิง
ถ้าเครื่องที่เปิดไฟล์ไม่มีฟอนต์ TH Sarabun New ตัวอักษรจะแสดงเป็นฟอนต์อื่น ให้ติดตั้งฟอนต์ TH Sarabun New (ฟอนต์มาตรฐานของหน่วยงานราชการไทย) แล้วเปิดไฟล์ใหม่ ผู้วิจัยควรตรวจทานและปรับถ้อยคำในรายงานก่อนนำไปใช้ทุกครั้ง

8.2 รูปแบบอื่น

ปุ่มผลลัพธ์
CSVไฟล์ตารางสถิติของทุกตัวแปร เปิดใน Excel ได้ (รองรับภาษาไทย)
พิมพ์ / PDFพิมพ์หน้าผลลัพธ์ หรือเลือก "บันทึกเป็น PDF" ในหน้าต่างพิมพ์
ส่งออกแผนภูมิฮิสโตแกรมและ Q–Q plot เป็น PNG และแผนภูมิกล่องเป็น SVG ของตัวแปรที่เลือกอยู่

9การเริ่มวิเคราะห์ใหม่

  • กลับไปแก้ไขข้อมูล กลับไปหน้านำเข้าข้อมูลโดยเก็บข้อมูลเดิมไว้ ใช้เมื่อต้องการแก้ไขข้อมูลหรือเปลี่ยนตัวเลือกแล้ววิเคราะห์ซ้ำ
  • เริ่มวิเคราะห์ใหม่ ล้างข้อมูลและผลทั้งหมด แล้วกลับไปหน้านำเข้าข้อมูล โปรแกรมจะถามยืนยันก่อน

10ข้อจำกัดของโปรแกรม

  • วิเคราะห์ได้สูงสุด 50 ตัวแปร และ 200,000 ค่าต่อครั้ง ไฟล์ขนาดไม่เกิน 20 MB
  • Shapiro–Wilk คำนวณได้เมื่อ 3 ≤ n ≤ 5,000 ความเบ้ต้องการ n ≥ 3 ความโด่งต้องการ n ≥ 4 และ SD ต้องการ n ≥ 2
  • โปรแกรมวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนาแบบตัวแปรเดียว (univariate) ไม่ได้แยกวิเคราะห์ตามกลุ่ม หากต้องการผลรายกลุ่ม ให้แยกข้อมูลแต่ละกลุ่มเป็นคอลัมน์ของตัวเอง
  • ค่าผิดปกติแสดงในรายการได้สูงสุด 100 ค่าต่อตัวแปร
  • การสร้างรายงาน Word และการอ่านไฟล์ต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเพื่อโหลดไลบรารี

11คำถามที่พบบ่อย

ทำไมค่า Q₁, Q₃ ไม่ตรงกับ Excel หรือ SPSS?

โปรแกรมสถิติแต่ละโปรแกรมใช้วิธีคำนวณควอร์ไทล์ต่างกัน ค่าเริ่มต้นของโปรแกรมนี้ตรงกับ SPSS Frequencies ถ้าต้องการให้ตรงกับฟังก์ชัน QUARTILE หรือ QUARTILE.INC ของ Excel ให้เลือกวิธี (n−1)p+1

ค่าความเบ้และความโด่งตรงกับโปรแกรมอื่นหรือไม่?

ตรงกับ SPSS และฟังก์ชัน SKEW และ KURT ของ Excel เพราะใช้สูตร G₁ และ G₂ แบบปรับแก้สำหรับกลุ่มตัวอย่าง ความโด่งที่รายงานเป็นความโด่งส่วนเกิน (โค้งปกติ = 0)

ฮิสโตแกรมดูใกล้เคียงโค้งปกติ แต่โปรแกรมสรุปว่าเบี่ยงเบนจากปกติ

เกิดได้เมื่อกลุ่มตัวอย่างมีขนาดใหญ่ เพราะการทดสอบมีความไวสูง หรือเมื่อข้อมูลมีค่าซ้ำมาก เช่น มาตรประมาณค่า 5 ระดับ ให้ดูเกณฑ์แต่ละตัวในการ์ด "การตรวจสอบการแจกแจงปกติ" ร่วมกับ Q–Q plot และพิจารณาความทนทานของสถิติที่จะใช้ต่อ

ใช้กับข้อมูลมาตรประมาณค่า (Likert) ได้หรือไม่?

ได้ ข้อมูลจำนวนเต็มที่มีค่าไม่ซ้ำกันไม่เกิน 20 ค่าจะแสดงตารางความถี่เป็นรายค่า ผู้วิจัยควรกำหนดเกณฑ์การแปลความหมายค่าเฉลี่ยไว้ในวิธีดำเนินการวิจัย และระบุเหตุผลที่วิเคราะห์แบบมาตราอันตรภาค

ทำไมไม่มีค่า CV?

CV รายงานเฉพาะเมื่อข้อมูลทุกค่ามากกว่า 0 เพราะมีความหมายเฉพาะกับข้อมูลมาตราอัตราส่วน หากข้อมูลมีค่าศูนย์หรือค่าลบ CV จะไม่มีความหมาย

ข้อมูลของฉันถูกเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์หรือไม่?

ไม่ ไฟล์อ่านบนเบราว์เซอร์ และระบบส่งเฉพาะตัวเลขไปคำนวณโดยไม่บันทึก รายงาน Word สร้างบนเบราว์เซอร์ของผู้ใช้

เปิดไฟล์ Word แล้วตัวอักษรไม่ใช่ TH Sarabun New

เครื่องนั้นยังไม่ได้ติดตั้งฟอนต์ TH Sarabun New ให้ติดตั้งฟอนต์แล้วเปิดไฟล์ใหม่ ตัวอักษรจะแสดงถูกต้องโดยไม่ต้องแก้ไขไฟล์

12การอ้างอิงโปรแกรม

เมื่อนำผลการวิเคราะห์ไปใช้ในงานวิชาการ กรุณาอ้างอิงโปรแกรมดังนี้

APA: วุฒิไกร ป้อมมะรัง. (2569). โปรแกรมคำนวณสถิติพื้นฐาน (เวอร์ชัน 2.0) [โปรแกรมคอมพิวเตอร์]. https://statsmartly.com/statistical/Basic-stat.php

การอ้างอิงในเนื้อหา: (วุฒิไกร ป้อมมะรัง, 2569)